جراحی سرطان روده بزرگ (کولورکتال) | انواع روش‌ها

27 فروردین جراحی سرطان روده بزرگ (کولورکتال) | انواع روش‌ها

سرطان روده بزرگ یکی از شایع‌ترین سرطان‌های دستگاه گوارش است که می‌تواند کولون (روده بزرگ) یا رکتوم (راست‌روده) را درگیر کند. مهم‌ترین و مؤثرترین روش درمانی این سرطان، جراحی کولورکتال است که با هدف برداشت تومور و جلوگیری از گسترش بیماری انجام می‌شود.
در این مقاله، به‌صورت جامع به انواع جراحی‌ها، آمادگی‌های قبل از عمل، مراحل انجام، مراقبت‌های بعد از جراحی و پیش‌آگهی درمان می‌پردازیم.

سرطان روده بزرگ چیست؟

سرطان کولورکتال زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های پوششی روده بزرگ به‌طور غیرطبیعی رشد کرده و تبدیل به تومور می‌شوند.
این سرطان می‌تواند:

• از پولیپ‌های پیش‌سرطانی ایجاد شود

• به‌مرور رشد کرده و به سایر بخش‌های بدن گسترش یابد

• با غربالگری زودهنگام (کولونوسکوپی) قابل پیشگیری یا درمان زودهنگام باشد

درمان سرطان روده بزرگ

درمان به مرحله بیماری، محل تومور و وضعیت سلامت بیمار بستگی دارد.
رایج‌ترین روش‌های درمانی شامل:

• جراحی

• شیمی‌درمانی

• رادیوتراپی

• درمان هدفمند

اما در اغلب موارد، جراحی درمان اصلی و پایه‌ای سرطان کولورکتال است.

جراحی سرطان روده بزرگ چیست؟

در جراحی کولورکتال، جراح بخشی از روده که درگیر تومور است همراه با حاشیه سالم اطراف و غدد لنفاوی نزدیک را خارج می‌کند. این کار باعث جلوگیری از بازگشت بیماری و حذف سلول‌های سرطانی می‌شود.

انواع جراحی سرطان روده بزرگ (کولورکتال)

۱. جراحی لاپاراسکوپی (کم‌تهاجمی)

این روش با برش‌های کوچک انجام می‌شود و مزایای آن شامل درد کمتر، اسکار کمتر و دوران نقاهت کوتاه‌تر است.

۲. جراحی باز (Open Surgery)

در موارد پیشرفته یا زمانی که تومور بزرگ است، جراحی باز ممکن است بهترین گزینه باشد.

۳. همی‌کولکتومی راست و چپ

• Right Hemicolectomy: برداشت بخش راست روده بزرگ

• Left Hemicolectomy: برداشت بخش چپ روده بزرگ

۴. رزکسیون قدامی (Anterior Resection)

مخصوص تومورهای رکتوم فوقانی و میانی
در این روش کانال مقعد حفظ می‌شود.

۵. APR (Abdominoperineal Resection)

برای تومورهای پایین رکتوم
در این روش مجرای مقعد کاملاً برداشته شده و بیمار نیاز به کیسه کولوستومی دائمی دارد.

۶. جراحی برداشت پولیپ (Polypectomy)

در مراحل بسیار ابتدایی با کولونوسکوپی قابل انجام است.

۷. برداشت موضعی رکتال (Transanal Resection)

برای تومورهای کوچک و سطحی رکتوم از طریق مقعد انجام می‌شود.

آمادگی‌های قبل از جراحی سرطان روده بزرگ

رعایت نکات قبل از جراحی نقش مهمی در موفقیت عمل دارد:

۱. پاک‌سازی روده

مصرف ملین‌ها یا محلول‌های مخصوص برای تخلیه کامل روده.

۲. رژیم غذایی سبک

معمولاً یک روز قبل از عمل فقط مایعات مجاز است.

۳. آزمایش‌های لازم

• آزمایش خون

• تصویربرداری (CT Scan / MRI)

• کولونوسکوپی

۴. ارزیابی قلبی و بیهوشی

چگونه جراحی سرطان روده بزرگ انجام می‌شود؟

مراحل عمل شامل:

1. بیهوشی عمومی

2. ایجاد برش (کوچک یا بزرگ)

3. جدا کردن بخش درگیر روده

4. برداشت غدد لنفاوی

5. اتصال مجدد دو سر روده (آناستوموز)

6. در صورت نیاز ایجاد استوما (کیسه کولوستومی موقت یا دائمی)

مدت زمان عمل معمولاً ۲ تا ۳ ساعت است.

مراقبت‌های بعد از جراحی سرطان روده بزرگ

۱. بستری در بیمارستان

معمولاً ۳ تا ۷ روز بستری لازم است.

۲. کنترل درد

با داروهای ضد درد و مدیریت مناسب انجام می‌شود.

۳. شروع تغذیه

• ابتدا مایعات

• سپس غذاهای نرم

• بعد از چند روز رژیم معمول

۴. پیشگیری از عفونت

رعایت بهداشت زخم و مصرف آنتی‌بیوتیک طبق دستور پزشک

۵. فعالیت بدنی سبک

راه رفتن زودهنگام برای جلوگیری از لخته خون توصیه می‌شود.

آیا پس از جراحی نیاز به شیمی‌درمانی وجود دارد؟

این موضوع به شرح زیر بستگی دارد:

• مرحله سرطان (Stage I–IV)

• درگیری غدد لنفاوی

• نوع تومور

• نتایج پاتولوژی

در مراحل دوم و سوم، معمولاً شیمی‌درمانی توصیه می‌شود.

عوارض احتمالی جراحی کولورکتال

• عفونت محل عمل

• نشت آناستوموز

• خونریزی

• یبوست یا اسهال

• ایجاد چسبندگی

• نیاز به استوما در برخی بیماران

این عوارض نادر بوده و با انتخاب جراح باتجربه احتمال آنها کمتر می‌شود.

پیش‌آگهی و شانس بهبودی

پیش‌آگهی سرطان روده بزرگ به موارد زیر بستگی دارد:

• مرحله تشخیص

• برداشت کامل تومور

• پاسخ به درمان‌های تکمیلی

• سلامت عمومی بیمار

اگر سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود، شانس درمان کامل بسیار بالاست.

چگونه می‌توان از سرطان کولورکتال پیشگیری کرد؟

• انجام کولونوسکوپی منظم

• مصرف فیبر، میوه و سبزی

• کاهش مصرف فست‌فود

• ورزش منظم

• کنترل وزن

• پرهیز از سیگار و الکل

جمع‌بندی

جراحی سرطان روده بزرگ یکی از مهم‌ترین روش‌های درمان این بیماری است و در بسیاری از بیماران می‌تواند منجر به درمان قطعی شود. با انتخاب جراح متخصص، انجام غربالگری منظم و رعایت مراقبت‌های بعد از عمل، شانس موفقیت جراحی و بهبود کامل به‌طور چشم‌گیری افزایش می‌یابد.