17 تیر خونریزیهای گوارشی؛ علائم، علل، روشهای تشخیص و درمان
خونریزی گوارشی چیست؟
خونریزی گوارشی (Gastrointestinal Bleeding) به خروج خون از هر قسمت دستگاه گوارش، از مری تا مقعد گفته میشود. این خونریزی ممکن است بسیار خفیف و پنهان باشد یا به صورت شدید و ناگهانی رخ دهد و جان بیمار را تهدید کند.
شدت خونریزی، محل آن و علت ایجادکننده، نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارند. تشخیص سریع علت خونریزی میتواند از بروز عوارض خطرناک جلوگیری کند.
دستگاه گوارش شامل چه قسمتهایی است؟
دستگاه گوارش از بخشهای زیر تشکیل شده است:
مری
معده
دوازدهه
روده باریک
روده بزرگ (کولون)
راستروده (رکتوم)
مقعد
خونریزی ممکن است از هر یک از این قسمتها ایجاد شود.
انواع خونریزی گوارشی
۱. خونریزی گوارش فوقانی
منشأ خونریزی در:
مری
معده
دوازدهه
علائم شایع:
استفراغ خونی
استفراغ شبیه تفاله قهوه
مدفوع سیاه و قیری (Melena)
۲. خونریزی گوارش تحتانی
منشأ خونریزی در:
روده باریک
کولون
رکتوم
مقعد
علائم:
خون قرمز روشن در مدفوع
دفع لخته خون
خونریزی از مقعد
علائم خونریزی گوارشی
علائم بسته به شدت خونریزی متفاوت است.
شایعترین علائم عبارتاند از:
استفراغ خونی
مدفوع سیاه
خون روشن در مدفوع
ضعف شدید
رنگپریدگی
سرگیجه
افت فشار خون
تپش قلب
غش کردن
درد شکم
کمخونی
در برخی بیماران تنها علامت، کمخونی ناشی از خونریزی مزمن است.
علل خونریزی گوارشی
مهمترین علل عبارتاند از:
زخم معده و زخم دوازدهه
شایعترین علت خونریزی قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.
عوامل خطر:
مصرف داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن
عفونت هلیکوباکتر پیلوری
استعمال دخانیات
واریس مری
در بیماران مبتلا به سیروز کبدی، وریدهای مری متورم شده و ممکن است دچار خونریزی شدید شوند.
گاستریت
التهاب معده میتواند موجب خونریزی شود.
پارگی مری
استفراغهای شدید گاهی باعث پارگی مخاط مری و خونریزی میشوند.
پولیپهای روده
برخی پولیپها بهویژه پولیپهای بزرگ ممکن است خونریزی کنند.
سرطانهای دستگاه گوارش
سرطان معده، سرطان کولون و سرطان رکتوم از علل مهم خونریزی مزمن محسوب میشوند.
بیماریهای التهابی روده
مانند:
دیورتیکولوز کولون
یکی از علل شایع خونریزی بدون درد در سالمندان است.
هموروئید
شایعترین علت خون روشن روی مدفوع یا دستمال توالت.
شقاق مقعد
خونریزی همراه با درد شدید هنگام دفع.
چه زمانی خونریزی گوارشی اورژانسی است؟
در صورت مشاهده موارد زیر باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید:
استفراغ حجم زیاد خون
مدفوع کاملاً سیاه
دفع مقدار زیاد خون
افت فشار خون
غش
تعریق سرد
تپش قلب شدید
کاهش سطح هوشیاری
چگونه خونریزی گوارشی تشخیص داده میشود؟
پزشک با گرفتن شرح حال، معاینه و انجام آزمایشها علت خونریزی را مشخص میکند.
روشهای تشخیصی شامل:
آزمایش خون
CBC
بررسی هموگلوبین
تستهای انعقادی
آندوسکوپی
بهترین روش بررسی:
مری
معده
دوازدهه
همزمان میتوان بسیاری از خونریزیها را درمان کرد.
کولونوسکوپی
بهترین روش بررسی خونریزیهای قسمت تحتانی دستگاه گوارش.
سیتی آنژیوگرافی
در خونریزیهای شدید برای یافتن محل خونریزی استفاده میشود.
آنژیوگرافی
هم برای تشخیص و هم درمان برخی خونریزیها کاربرد دارد.
درمان خونریزی گوارشی
درمان به علت خونریزی بستگی دارد.
ممکن است شامل موارد زیر باشد:
درمان دارویی
داروهای مهارکننده اسید معده
آنتیبیوتیک برای هلیکوباکتر پیلوری
داروهای کاهش فشار ورید باب
درمان آندوسکوپیک
تزریق دارو
کلیپس
کوتر
بستن واریس مری با باند
آنژیوگرافی درمانی
در برخی بیماران با آمبولیزاسیون، خونریزی متوقف میشود.
جراحی
در صورت عدم کنترل خونریزی یا وجود تومور ممکن است جراحی ضروری باشد.
چگونه از خونریزی گوارشی پیشگیری کنیم؟
راهکارهای مهم عبارتاند از:
مصرف نکردن خودسرانه مسکنها
درمان هلیکوباکتر پیلوری
ترک سیگار
کاهش مصرف الکل
درمان یبوست
انجام کولونوسکوپی غربالگری
درمان بیماریهای کبدی
رعایت رژیم غذایی سالم
آیا خونریزی گوارشی همیشه خطرناک است؟
خیر.
گاهی علت آن هموروئید است که مشکل سادهای محسوب میشود؛ اما در برخی موارد ممکن است نشانه بیماریهای جدی مانند زخم معده یا سرطان دستگاه گوارش باشد. بنابراین هرگونه خونریزی گوارشی باید توسط پزشک بررسی شود.
جمعبندی
خونریزی گوارشی یکی از مهمترین اورژانسهای پزشکی است که میتواند از مری تا مقعد رخ دهد. تشخیص سریع علت خونریزی با استفاده از آندوسکوپی، کولونوسکوپی و سایر روشهای تصویربرداری، نقش مهمی در درمان موفق دارد. مراجعه زودهنگام به پزشک، از بروز عوارضی مانند کمخونی شدید، شوک و حتی مرگ جلوگیری میکند.
سوالات متداول
آیا خون در مدفوع همیشه نشانه سرطان است؟
خیر. هموروئید، شقاق مقعد، پولیپها و بیماریهای التهابی روده نیز میتوانند باعث خونریزی شوند، اما خون در مدفوع همیشه باید توسط پزشک بررسی شود.
مدفوع سیاه نشانه چیست؟
مدفوع سیاه و قیری معمولاً نشاندهنده خونریزی از معده یا قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.
آیا خونریزی گوارشی خودبهخود قطع میشود؟
برخی خونریزیهای خفیف ممکن است متوقف شوند، اما علت زمینهای باید حتماً بررسی و درمان شود.
بهترین روش تشخیص خونریزی معده چیست؟
آندوسکوپی فوقانی بهترین روش تشخیص و در بسیاری موارد درمان خونریزی معده است.
آیا مصرف مسکنها باعث خونریزی معده میشود؟
بله. مصرف طولانیمدت داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک خطر زخم و خونریزی معده را افزایش میدهد.
آیا هموروئید باعث خونریزی میشود؟
بله. هموروئید یکی از شایعترین علل خون روشن هنگام دفع است.
No Comments